Zadośćuczynienie za zmarnowany urlop.

Za nami weekend majowy, a i wielkimi krokami zbliża się okres urlopowy. Dla większości to czas relaksu, wytchnienia, ale dla części z nas zmarnowany urlop. Zupełnie przypadkiem wpadła mi w rękę ciekawa uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19.11.2010 r. Dotyczyła odpowiedzialności organizatora turystyki za szkodę niemajątkową w postaci zmarnowanego urlopu.

Sprawa wyglądała w skrócie następująco: powodowie Anna S. i Szymon S. kupili w pozwanym biurze podróży udział w imprezie turystycznej w Egipcie w dniach od dnia 2 do dnia 9 października 2007 r. Zgodnie z umową, uczestnicy imprezy mieli mieszkać w Sharm El Sheikh, w dwuosobowym pokoju z pełnym wyżywieniem w czterogwiazdkowym (wg kategoryzacji egipskiej) hotelu "P.R.". Do obowiązków pozwanego należało także zapewnienie polskojęzycznego rezydenta. Po przylocie okazało się, że miejsce w hotelu nie zostało zarezerwowane, a próby kontaktu z rezydentem - zarówno w Egipcie, jak i w Polsce - nie powiodły się. Po wielogodzinnym oczekiwaniu, wieczorem, przewieziono powodów do hotelu "S.G.T.C." i zakwaterowano w pokoju o niższym niż przewidziany w umowie standardzie, na co dzień przeznaczonym dla pracowników obsługi hotelu. Pokój - położony w piwnicy - był zagrzybiony i brudny, z niewymienioną pościelą i widokiem na skarpę. Nazajutrz powodowie zostali przeniesieni do innego pokoju w tym hotelu, spełniającego wynikające z umowy standardy, lecz musieli w nim zamieszkać z dwojgiem innych, nieznanych im wcześniej uczestników imprezy, odbywających podróż poślubną. W pokoju, w którym mieszkali we czworo przez trzy doby, było jedno duże podwójne łóżko, kanapa i dostawka. Stworzone przez organizatora warunki nie gwarantowały intymności i spokoju.

Już w czasie trwania wycieczki powodowie składali żądając zwrotu 2/3 kosztów wycieczki oraz po 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Wobec braku odpowiedzi, złożyli pozew o zapłatę na rzecz każdego powoda kwot po 1.260 zł tytułem odszkodowania oraz kwot po 3.500 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną naruszeniem ich dobra osobistego w postaci "prawa do czerpania satysfakcji z zakupionej imprezy turystycznej" i "udanego urlopu". Sąd Rejonowy zasądził odszkodowanie, lecz zadośćuczynienia za nieudany urlop już nie. Sąd ten stwierdził, że prawo do udanego urlopu nie podlega ochronie jako dobro osobiste.

Wątpliwości powziął Sąd Okręgowy w wyniku wniesienia przez powodów apelacji i zadał pytanie prawne Sądowi Najwyższemu. Ten zbadał sprawę i orzekł, że „utrata przyjemności z wakacji", "utracony wypoczynek" lub "zmarnowany (stracony) urlop" stanowi szkodę niemajątkową po stronie urlopowiczów, którym przysługuje ochrona prawna. Sąd Najwyższy nie podzielił co prawda zapatrywania, iż prawo do niezakłóconego odpoczynku stanowi dobro osobiste, jednakże urlopowicz może żądać odszkodowania za szkodę niemajątkową na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych. Zgodnie z tym przepisem organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest spowodowane wyłącznie działaniem lub zaniechaniem klienta; działaniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestniczących w wykonywaniu usług przewidzianych w umowie, jeżeli tych działań lub zaniechań nie można było przewidzieć ani uniknąć, albo siłą wyższą. Na tej podstawie mamy więc do czynienia z samodzielną, autonomiczną podstawą odpowiedzialności umownej, zakorzenionej w regulacji prawa unijnego. 

Jak stwierdził SN  omawiany przepis dopuszcza zasądzenie zadośćuczynienia z tytułu odpowiedzialności kontraktowej, co odpowiada także współczesnym tendencjom rozwoju prawa cywilnego. Także Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 12 marca 2002 r., S. Leitner v. TUI Deutschland GmbH, nr C-168/00 (EurLex nr 62000J0168), stwierdził, że pojęciem szkody należy obejmować także uszczerbek niemajątkowy w postaci utraty przyjemności wypoczynku (the loss of enjoyment of the holiday), a konsumentowi przysługuje prawo do odszkodowania za uszczerbek niemajątkowy poniesiony na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez organizatora imprezy turystycznej.

Głos jako dana osobowa, także podlega ochronie! /rejestracja rozmów/

Zgodnie z art. 6 ust. 1. Ustawy o ochronie danych osobowych (dalej Uodo) za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej.

Przepis art. 6 ust. 2 Uodo precyzuje, że osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne.

Stosownie do powyższego za daną osobową w rozumieniu ustawy należy uznać również głos człowieka. Jest to dana biometryczna, określająca cechy fizyczne, fizjologiczne, za pomocą której z łatwością (we współczesnych czasach) można zidentyfikować konkretną osobę fizyczną. Jak zauważył NSA „informacje, które bez nadzwyczajnego wysiłku, bez nieproporcjonalnie dużych nakładów dają się "powiązać" z określoną osobą, zwłaszcza przy wykorzystaniu łatwo osiągalnych źródeł powszechnie dostępnych, również zasługują na zaliczenie ich do kategorii danych osobowych” (wyrok NSA z 19.05.2011r., I OSK 1086/10). 

Głos człowieka, zarejestrowany na nośniku cyfrowym, pozwoli osobom na jego zidentyfikowanie. Głos człowieka jest autonomiczną, wyjątkową, właściwą tylko danej osobie cechą, właściwością. Samodzielność ta wynika z niepowtarzalności, albowiem drugi człowiek mimo prób nie będzie w stanie wyemitować dźwięków, czyli wytworzyć wibracji o identycznym natężeniu. 

Unikatowość głosu polega w dalszej części na tym, że pozwala określić uzębienie, kształt ust, języka, wędzidełka wargi górnej, dolnej, wędzidełka języka i tym podobnych. Tego rodzaju indywidualne uwarunkowania fizjologii aparatu mowy powodują, że głos nabiera absolutnie unikatowego charakteru, albowiem splot ww. elementów i ich wzajemne zależności nadają ludzkiemu głosowi barwę, indywidualny charakter. 

Idąc dalej – głos danego człowieka pozwala na identyfikację danych sensytywnych u określonej osoby (emitenta głosu), albowiem głos daje podstawę do stwierdzenia wad wymowy, wskazywać na choroby genetyczne, fizjologiczne, jak uszkodzenia fałd głosowych, dysglosji, oligofazji. Pozwala wręcz na stwierdzenie u danej osoby nie tylko zaburzeń psychicznych typu nerwicowego (mutyzm, afonia), co też chorób psychicznych (schizofazja). Głos pozwala określić, czy indywidualnie oznaczona za jego pomocą osoba doznała udaru mózgu, cierpi na Alzhaimera, czy schizofrenię. Głos może ujawniać także depresję, ale też precyzować uczucia konkretnej osoby (złość, lęk, radość).

W związku z powyższym brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia, iż głos ludzki nie powinien być uznawany za daną osobową. Dochodząc do przekonania, iż jest też nośnikiem informacji o przebytych lub obecnych chorobach, zaburzeniach – należy takiej danej osobowej przypisać szczególną ochronę. 

Potrzebę ochrony danych osobowych biometrycznych, także w kontekście głosu, podkreślał Wojciech Rafał Wiewiórowski, były GIODO, nie tylko w wywiadzie dla DGP z dnia 02.01.2012, pt. ‘Głos, zapach, styl pisma mogą podlegać takiej samej ochronie, jak dane osobowe’, co też choćby Jego poprzednicy w Sprawozdaniu GIODO za rok 1999, s. 94, czy Sprawozdaniu GIODO za rok 2007, s. 92.

Także A. Drozd przyjmuje, iż głos ludzki stanowi daną osobową, podlegającą ochronie w Uodo, stwierdził też słusznie, że „w związku z łatwością automatycznego (cyfrowego) przetwarzania informacji rośnie znaczenie ochrony pozajęzykowych danych osobowych, np. tzw. danych biometrycznych obejmujących biologiczne cechy poszczególnych osób (np. głos, źrenice, linie papilarne, cechy twarzy czy geometrię ręki). Jest to tym bardziej istotne, że obecnie, ze względu na zagrożenie terrorystyczne, wzrasta znaczenie tzw. biometrycznych metod identyfikacji jednostek (por. Raport Grupy Roboczej OECD ds. bezpieczeństwa informacji i prywatności z 2004 r. - Biometric-based technologies, www. oecd.org)”

(A . Drozd, Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz. Wzory pism i przepisy. LexisNexis, 2008, LEX Omega, komentarz do art. 6, teza 4)

I o ile we wcześniejszych decyzjach GIODO przyjmował, iż dostęp do treści danych osobowych nie następuje poprzez wydanie nośnika, o tyle dziś niezbędne wydaje się posłużenie się w wykładni przepisów art. 24 ust. 1 pkt 3 i art. 32 ust. 1 pkt 3 Uodo argumentem wykładni „ze zmiany prawa”.

Ów ostatni przepis in fine stanowi, że każda osoba, której dotyczą dane zawarte w zbiorach administratora danych ma prawo żądać podania w powszechnie zrozumiałej formie treści tych danych. 

Zakładając, że głos jest biometryczną daną osobową samą w sobie podanie treści tej danej w powszechnie zrozumiałej formie może polegać tylko i wyłącznie na udostępnieniu kopii nośnika zawierającego głos osoby.

Do powyższych wniosków prowadzi wspomniana wykładnia „ze zmiany prawa”, a w zasadzie dyrektywa nakazująca uwzględniać zmianę prawa w dokonywaniu wykładni przepisów. W piśmiennictwie i orzecznictwie Sądu Najwyższego w procesie wykładni norm prawnych dopuszcza się uwzględnienie działań legislacyjnych zmieniających interpretowane przepisy. Utrwalił się w związku z tym pogląd, że jeżeli ustawodawca w drodze zmiany legislacyjnej doprecyzowuje przepis, to dokonuje jakby wykładni autentycznej, a więc również wcześniejszy, niejasny przepis należy zawsze rozumieć zgodnie z duchem nowelizacji.

Otóż przepis art. 24 ust. 1 Uodo w istocie odpowiada treści art. 10 Dyrektywy 95/46/W Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych, zaś art. 32 Uodo odpowiada art. 12 ww. Dyrektywy. Uchwalając Uodo Ustawodawca miał na uwadze tę dyrektywę i przyszłą akcesję, a to w ramach harmonizowania porządków prawnych, na co zwraca także uwagę A. Drozd w ww. Komentarzu do art. 1 ustawy (teza 1 i 4).

Zgodnie z art. 10 Dyrektywy Państwa Członkowskie zapewniają, aby administrator danych lub jego przedstawiciel miał obowiązek przedstawienia osobie, której dane dotyczą i od której gromadzone są dane, co najmniej następujących informacji, z wyjątkiem przypadku, kiedy informacje takie już posiada wszelkich dalszych informacji, jak np. istnienie prawa wglądu do swoich danych oraz ich sprostowania.

Zgodnie zaś z art. 12 Dyrektywy Państwa Członkowskie zapewniają każdej osobie, której dane dotyczą prawo do uzyskania od administratora danych: bez ograniczeń, w odpowiednich odstępach czasu oraz bez nadmiernego opóźnienia lub kosztów m.in. wyrażonej w zrozumiałej formie informacji o danych przechodzących przetwarzanie.

Tymczasem w dniu 4.12.2014 r. w Radzie osiągnięto porozumienie w sprawie projektu nowego rozporządzenia o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych oraz o swobodnym przepływie tych danych (COM 2012/0011), które ma zastąpić Dyrektywę 95/46/W Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych.

Zgodnie z art. 18 projektu rozporządzenia podmiot danych ma prawo, jeśli dane osobowe są przetwarzane w sposób elektroniczny oraz w zorganizowanym i powszechnie używanym formacie, do uzyskania od administratora kopii danych podlegających przetwarzaniu w formacie elektronicznym i zorganizowanym, który jest powszechnie używany i umożliwia dalsze wykorzystywanie przez podmiot danych.

Wspólnotowy Ustawodawca wskazuje w uzasadnieniu wniosku, że ww. przepis przewiduje, jako warunek konieczny i w celu jeszcze większego ułatwienia osobom fizycznym dostępu do ich danych osobowych, prawo do uzyskania od administratora tych danych w zorganizowanym i powszechnie stosowanym formacie elektronicznym.

W mojej ocenie przepisy art. 24 ust. 1 pkt 3 i art. 33 ust. 1 pkt 3 Uodo należy interpretować w zgodzie z duchem nowych przepisów, które niebawem staną się częścią porządku prawnego. Nie budzi zastrzeżeń twierdzenie, że c e l e m wielu zmian jest usunięcie wątpliwości interpretacyjnych. Przepis art. 18 projektu stanowi domniemaną intencję ustawodawcy w ramach dotychczasowych ww. przepisów. Charakter Uodo, która ma na celu chronić osoby, których dane osobowe są przetwarzane, skłania do uwzględnienia postulatu związanego z cyfryzacją życia społecznego, a którego nie uwzględnia dotychczasowa Dyrektywa i Ustawa, mianowicie interpretacji prawa zgodnie z domniemaną wolą prawodawcy.

Ubezpieczenie OC pojazdów mechanicznych obejmuje terytorium całej UE za tę samą składkę.

Ubezpieczenie OC pojazdów mechanicznych obejmuje terytorium całej UE za tę samą składkę.
Tak orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 26.03.2015 r. w sprawie C-556/13.

Sędziowie orzekli, że w ramach jednej składki ochrona przysługuje w każdym kraju UE, bez konieczności dopłaty. Wszelkie polisy OC muszą zapewnić ochronę w zamian za tę samą jedną składkę na całym terytorium UE. 

Wyrok zapadł na kanwie przypadku zaistniałego na Litwie. Litewski ubezpieczyciel sprzedał polisę firmie przewozowej, mocą której samochody tej firmy miały ochronę tylko wówczas, gdy poruszają się po terytorium Litwy. Gdyby zaś firma chciała mieć ochronę na terytorium innego kraju UE, to powinna zapłacić dodatkową składkę. 

 
I tę sytuację Trybunał uznał za bezzasadną, orzekając, że jedna składka ma gwarantować ochronę na całym terytorium UE.

Pamiętajmy więc, aby nie dać się nabrać ubezpieczycielom, gdy planujemy wakacje zagraniczne własnym autem.

Czy bigamiczny małżonek może być pełnomocnikiem drugiego małżonka w sprawie o rozwód?

Gwoli ciekawostek:

 

Małżonek z bigamicznego małżeństwa może wystąpić w charakterze pełnomocnika w sprawie małżonka o rozwiązanie pierwszego małżeństwa (Z. Krzemiński w glosie do uchwały SN z dnia 25.07.1978r., III CZP 43/78).